Tekirdağ Demokrasi Forumu, Yeni Parti’nin öngördüğü İlçe meclisleri konusunda bir araştırma önerisi hazırladı.Yeni Parti İlçe Yönetimi ile birlikte yürütülecek bu projede, Süleymanpaşa’daki YP üyeleri arasından kura ile seçilecek 40 kadar üyenin katılacağı bir “model” meclis oluşturulacak. Bu meclisin çalışmasını ve ilçe yönetimi ile ilişkilerini gözlemleyeceğiz. İlçe Meclislerinin nasıl kurulacağı, nasıl çalışacağı ve yetkisini nasıl kullanacağı henüz netlik kazanmadı. Bu nedenle, böyle bir çalışmanın parti politikalarına bir katkı sağlayacağını düşünüyoruz.
İlçe Meclisleri fikri, Özgür Özel’in heyecanla anlattığı, ama uygulamasını tarafların iyi niyetine bıraktığı, kesin kurallar koymadığı yeniliklerden biri. Umarız en kısa zamanda detaylı bir yönerge çıkar veya Kurultayda, tüzük görüşmeleri sırasında bu konular ele alınır.
Günümüz siyasetinin en derin tıkanıklıklarından biri, temsil krizidir. Seçim sandıkları, halkın iradesini meclislere yansıtmak yerine çoğunlukla profesyonel politikacıların, sermaye gruplarının ve medya ajanslarının belirlediği bir tiyatroya dönüşüyor. Sandığa giden yurttaş, karar alma süreçlerinin nesnesi olmanın ötesine geçemiyor. Tam da bu noktada, demokrasinin köklerine dönen ve onu yeniden tanımlayan alternatif fikirler giderek güç kazanıyor: Kura yöntemi (sortition) ve Müzakereci Demokrasi (deliberative democracy).
Kura, yeni icat edilmiş ütopik bir fikir değil; aksine Antik Atina demokrasisinin temel yapı taşıydı. Atinalılar, oy kullanmayı hep zenginlerin ve güçlülerin kazandığı bir yöntem olarak görür, eşitliği sağlamanın tek yolunun kura çekmek olduğuna inanırdı. Bugün bu kadim yöntem, modern toplumların karmaşık sorunlarını çözmek amacıyla “mini kamu” (mini-publics) veya yurttaş meclisleri formunda yeniden hayata geçiriliyor. Rastgele seçimle belirlenen, toplumun her kesimini (yaş, cinsiyet, gelir grubu, eğitim düzeyi) tam anlamıyla temsil eden bu kurullar; iklim krizinden anayasa reformlarına kadar pek çok hayati konuda bir araya geliyor.
İngiliz yazar ve aktivist George Monbiot, kura yönteminin ve yurttaş meclislerinin gücünü sıklıkla vurgulayan isimlerden biri. Monbiot, mevcut siyasi sistemlerin “kısa vadeli seçim hesaplarına” hapsolduğunu, oysa kurayla seçilen sıradan yurttaşların geleceği düşünme konusunda siyasetçilerden çok daha cesur ve adil kararlar alabildiğini savunur. Monbiot’nun da altını çizdiği gibi, kura yöntemi, siyaseti lobicilerin, partizan kutuplaşmaların ve seçim odaklı popülizmin zehrinden arındırır .
Kura yönteminin sunduğu iki büyük kazanım var: Adalet ve Motivasyon.
İlk olarak, kura yöntemi kesin bir fırsat eşitliği ve adalet sağlar. Seçim sistemlerinde paranız, medyadaki görünürlüğünüz veya arkanızdaki parti gücü kadar varsınızdır. Kura ise imtiyazları sıfırlar; toplumun en sessiz sesine bile yönetme hakkı verir.
İkincisi ve belki de en önemlisi, kura yöntemi yurttaşı motive eder ve dönüştürür. Geleneksel siyasette “nasıl olsa hiçbir şey değişmeyecek” duygusuyla pasifleşen birey, bir yurttaş meclisine davet edildiğinde masaya oturur, uzmanları dinler, farklı görüşteki komşularıyla müzakere eder ve ortak iyiyi arar. Sorumluluk verilen insan değişir. Müzakereci demokrasi süreçlerine katılan yurttaşların toplumsal güven duygusunun arttığı ve siyasi okuryazarlıklarının derinleştiği defalarca kanıtlanmıştır.
Sonuç olarak, kura yöntemi siyaseti profesyonellerin elinden alıp ait olduğu yere, yani halka geri verir. Oy vermekten ibaret olan yüzeysel bir demokrasi anlayışı yerine; rastgele seçilmiş ama sorumlulukla donatılmış yurttaşların ortak aklına güvenmek, kutuplaşmış dünyamızın en çok ihtiyaç duyduğu adalet ve umut kapısıdır.
Dr.NEZİH OKUR
HaberTrak Gazetesi, 02.11.2026 @öne çıkar
KAYNAKLAR:
Proje: https://tedef.org/.../ilce-meclislerinin-kura-ile...
Kura yöntemi: https://www.sortitionfoundation.org/
Mini Kamu: https://habertrak.com.tr/kose-yazisi/mini-kamu-h135134.html
Rassal örnekle oylama: https://www.onlz.com/en/blog/random-sample-voting
Müzakereci Demokrasi: R.Karakoç, M.Özden. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 579 Haziran 2020 Cilt 22 Sayı 1 (579-598), https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1140932
Monbiot: Out of the Wreckage: A New Politics for an Age of Crisis. Verso Publ. London. 2017